oktober 6, 2020

Als je het je kan voorstellen is het idee niet gek genoeg

De wereld staat op zijn kop. Er is een klimaatcrisis, politieke instabiliteit en als klap op de vuurpijl kregen we dit jaar er ook nog de coronacrisis bij. Hoe moeten we de wereld van morgen zien?

Als je het je kan voorstellen is het idee niet gek genoeg

Afgelopen week heb ik vanuit huis talloze sessies van TNW2020 met veel plezier gevolgd. Voor mij sprong de sessie met futuroloog Ben Hammersley, met de fantastische titel You're Not Weird Enough, er het meest uit.

Hammersley ging in zijn sessie in op de ongelofelijk impact van de Coronacrisis op de manier waarop we de wereld zien. Waar we tot voor kort 3 jaar vooruit konden kijken, leven we nu ineens in de toekomst die was voorspeld voor rond 2030. Wat er nu aankomt weet niemand en dat zorgt voor onzekerheid. Want hoe moet je nu plannen maken voor de toekomst?

VUCA of BANI?

Tot voor kort was een van de betere manieren om de dynamiek van verandering in kaart te brengen VUCA (Volatile, Uncertain, Complex en Ambiguous). Dit kader gaf goed weer hoe moeilijk het is om beslissingen te nemen tijdens de vaak schokkende en verwarrende veranderingen in technologie en cultuur van vandaag de dag.

VUCA dook voor het eerst op bij het US Army War College aan het einde van de jaren '80. Rond 2000 bereikte de term het bedrijfsleven. De term illustreert de wereld die is ontstaan uit een steeds meer netwerkgedreven, sterk digitale, post-Koude Oorlogsomgeving.

De modellen en tools die er zijn ontwikkeld om te begrijpen wat er zou kunnen gebeuren in een VUCA-wereld geven steeds minder bruikbare inzichten. De bekende futuroloog Jamais Cascio geeft in zijn artikel Facing the Age of Chaos een duidelijk voorbeeld uit de chemie om dit te duiden: we borrelen niet meer vrolijk mee, het koken is begonnen. Dit betekent dat we een nieuw kader nodig hebben om de wereld in kaart te brengen en de omvang van de chaos te begrijpen zodat we er gepast op kunnen reageren.

Cascio geeft in zijn artikel aan dat in situaties waarin de omstandigheden niet instabiel zijn maar zelfs chaotisch, de resultaten niet zijn te voorspellen en wat er gebeurt ronduit onbegrijpelijk is, je beter het BANI-framework (Brittle, Anxious, Nonlinear, Incomprehensible) kan gebruiken. (zie het kader onderaan dit blog voor meer informatie over BANI)

Stephan Grabmeier laat in deze infographic duidelijk de verschillen tussen VUCA en BANI zien. Klik hier voor de hele infographic.

Stoppen of aanpassen

Hoe moeten we omgaan met de onzekerheid en chaos in de wereld tijdens een pandemie zoals deze? Aan het begin van de Coronacrisis waren er twee keuzes voor bedrijven stelt Hamersley tijdens de TNW-sessie. Stoppen of doorgaan met aangepaste dienstverlening. Veel bedrijven die gestopt zijn, zijn nooit meer opgestart omdat de maatschappij te snel is veranderd.  Bedrijven die zich hebben aangepast zijn er veelal nog wel. Hoewel de bedrijvigheid in de eerste Coronamaanden nagenoeg stil heeft gestaan, heeft de digitale transformatie een gigantische sprong voorwaarts gemaakt. Dit heeft als gevolg dat bedrijven die dichtgingen om op een later tijdstip terug te gaan naar de normale situatie, geen normale situatie meer hadden om naar terug te gaan. In die zin is er dus zeker sprake van een nieuw normaal.

Maar hoe draai je mee in dat nieuwe normaal? Voor veel mensen en bedrijven is het een uitdaging om continu nieuwe dingen te leren en je voor te bereiden op niet te voorziene omstandigheden. Waar richt je je dan op? Waar besteed je dan je kostbare tijd aan? Aan het samenbrengen van zoveel mogelijk verschillende ideeën en deze zo 'weird' mogelijk te maken, stelt Hammersley.

Diversiteit van ideeën, personen en afkomst

Volgens de futuroloog is dit alleen mogelijk door zo divers mogelijk te opereren. Hij bedoelt dan niet alleen diversiteit in afkomst, maar ook diversiteit in ideeën en zelfs diversiteit in je eigen gedachten. Dit alles vanuit de gedachte dat je je bedrijf moet maximaliseren voor 'weirdness'. Dit omdat volgens hem compleet getikte ideeën op dit moment de enige manier zijn om iets van een gedegen toekomstbeeld te schetsen voor een toekomst die volledig onvoorspelbaar is. Elke voorspelling die geloofwaardig klinkt, is daarom dus per definitie verkeerd.

De toekomst gaat gebeuren met de context van morgen en is de plek waar we de rest van ons leven in doorbrengen. Dus bereid je niet voor op de toekomst met de context van vandaag, maar verzamel zoveel mogelijk inzichten en creëer een toekomstbeeld waarin niemand gelooft. Dan is er een kans dat je daadwerkelijk een idee hebt van wat er ons te wachten staat.

Brittle (Broos) Als iets broos is, kan het heel sterk lijken, maar als het breekpunt wordt geraakt, versplintert het en blijft er niets over.

Anxious (Angst) geeft een gevoel van hulpeloosheid. Wat je ook doet, het is altijd verkeerd. Elke keuze is rampzalig. Dit wordt aangewakkerd door het medialandschap waarin snelheid vaak boven accuratesse gaat. De angst geeft ruimte aan sterke charismatische leiders, maar zorgt ook voor wilde complottheorieën.

Nonlinear (Non-linear) Een verband tussen oorzaak en gevolg lijkt er soms niet meer te zijn, of met enorme vertraging te komen. Kleine beslissingen leiden tot enorme gevolgen en grote inspanningen geven weinig resultaat. Een goed voorbeeld hiervan is de klimaatcrisis. Cascio legt uit dat de veranderingen die we nu zien vooral het gevolg zijn van de uitstoot van de jaren '70 en '80. Dit houdt in dat als we vandaag nog stoppen met het uitstoten van CO2, dat er nog extra opwarming voor minstens één generatie plaatsvindt. Het menselijk brein is volgens Cascio niet geëvolueerd om op deze schaal te denken.

Incomprehensible (Onbegrijpelijk) Gebeurtenissen en beslissingen lijken onlogisch omdat de oorsprong te lang geleden is, of soms te absurd. We zoeken naar antwoorden, maar die zijn niet logisch. Meer informatie werkt contraproductief. Onbegrijpelijk is volgens Cascio dan ook wel de eindtoestand van informatieoverbelasting.